بررسی همکاری میان ایران و گروه ویژه اقدام مالی (FATF)

0
153

مقدمه

بعد از توافق برجام، برخی از تحریم‌ها از سر راه کشور برداشته شد و متعاقباً این انتظار وجود داشت که تبادلات مالی ایران در سطح بین‌الملل بدون مشکل به‌مانند سابق، برقرار شود. به‌رغم این انتظار اما بعد از اجرای برجام برخی مشکلات همچون اعمال محدودیت در نقل و انتقالات ارزی صادرکنندگان[۱] و یا عدم ارتباط‌گیری بانک‌های بزرگ با ایران پابرجا ماندند. موارد زیر به عنوان مهمترین دلایل پابرجایی مشکلات بانکی از سوی مسئولین مطرح شد:

  1. سیف، رییس‌کل بانک مرکزی در دیدار با رئیس مجلس قبرس بیان داشت که کندی در روابط بانکی ایران، به علت ترس از جریمه‌های آمریکا است.
  2. در دومین گزارش وزارت امور خارجه از نحوه اجرای برجام، قرار داشتن ایران در فهرست کشورهای پرخطر گروه ویژه اقدام مالی یکی از علل مشکلات بانکی ذکر شد.
  3. به گفته سیف، یکی دیگر از دلایل عدم همکاری برخی بانک‌های جهانی با بانک‌های ایرانی، پایین بودن استاندارد بانک‌های داخلی است.
  4. به گفته مستوفی، رئیس کمیته سرمایه‌گذاری خارجی اتاق بازرگانی تهران، بازگشت‌پذیری تحریم‌ها یکی از عوامل عدم همکاری بانک‌های بزرگ با بانک‌های داخلی است.
  5. عراقچی، مذاکره‌کننده ارشد ایران در مسائل هسته‌ای، منع دسترسی ایران به نظام مالی آمریکا به دلیل پابرجا بودن تحریم‌های اولیه را یک دلیل مؤثر در کندی روابط بانکی اعلام کرد.
  6. به گفته ظریف، وزیر امور خارجه، فضاسازی دولت آمریکا علیه ایران با تکیه بر مباحثی همچون تمدید برخی قوانین تحریمی و موضوعاتی مانند حمایت از تروریسم و نقض حقوق بشر، در کندی روابط بانکی بی‌تأثیر نبوده است.

همچنین، به گفته سفیر ایران در آلمان، موقعیت برتر آمریکا در صنعت بانکداری بین‌المللی، یکی از دلایل عادی‌نشدن روابط بانکی بین‌المللی است

جمع بندی

بعد از شروع اجرایی شدن برجام و عدم رفع موانع بانکی بین‌المللی، موضوع تعامل مؤثر با گروه ویژه اقدام مالی برای بیرون آمدن از لیست سیاه این نهاد، توسط مقامات اقتصادی کشورمان مطرح شد. این چرخش موضع‌گیری در زمینه ریشه مشکلات بانکی، طرف ایرانی را ترغیب به مذاکره با گروه ویژه اقدام مالی نمود. در پی این مذاکره، برنامه اقدامی بین ایران و این نهاد منعقد شد؛ برنامه اقدامی که البته با یک تعهد سیاسی سطح بالا برای اجرا از جانب ایران همراه بود.

این برنامه، طیفی از حامیان و منتقدان را تشکیل داد؛ حامیانی که به دلایلی همچون ارتقای سطح استانداردهای نظام بانکی و کاهش هزینه تجارت خارجی از این برنامه دفاع کردند. اما منتقدان معتقدند که برنامه اقدام، تبعاتی منفی همچون خودتحریمی و درز اطلاعات شبکه بانکی به بیرون از کشور را به همراه دارد.

شایان ذکر است که هرچند مذاکره با FATF، با هدف رفع موانع و مشکلات بانکی آغاز شد اما تجربه ۱۸ ماهه اخیر نشان می‌دهد که علی‌رغم عمل به تعهدات مندرج در برنامه اقدام از سوی ایران، همچنان مشکلات بانکی پابرجا است و هر از چند گاهی این مشکلات بروز پیدا می‌کند.

به عقیده مسئولان و کارشناسان، کارشکنی‌ها و اعمال فشارهای کشور آمریکا بر بانک‌ها و مؤسسات مالی بین‌المللی در کنار ابهامات برجام در حوزه بانکی، از مهمترین علل پابرجا ماندن محدودیت‌های بانکی بین‌المللی هستند. باید اشاره داشت که بر اساس بیانیه‌های تیرماه سال‌های ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ گروه ویژه اقدام مالی، کشورها همچنان باید طبق توصیه شماره ۱۹، مبنی بر رعایت احتیاط فراوان با ایران مراوده داشته باشند که این امر نیز به خودی خود روابط بانکی را دچار اختلال می‌کند.

به نظر می‌رسد راه برون‌رفت از مشکلات بانکی بین‌المللی، بازطراحی نظام پرداخت تجاری کشور از طریق کاهش وابستگی به نظام‌های مالی جهانی همچون سامانه پیام‌رسانی مالی سوئیفت است؛ راهی که البته کشورهای همچون چین و روسیه مدت‌هاست آن را در پیش گرفته‌اند. همچنین پیمان‌های پولی دوجانبه به دلیل حذف ارزهای واسط از معاملات تجاری دو کشور، امکان ردیابی تبادلات تجاری را کاهش می‌دهد.

دانلود پیوست و گزارش : FATF – 1043 – نسخه وب

FATF – 1043 – پیوست ۲

دیدگاهتان را بنویسید

Please enter your comment!
Please enter your name here